Hugo Claus, overleden; 25 jaar Verdriet van België

Groepsportret is een keuze uit meer dan vijftig jaar interviews met Hugo Claus, een portret van de toen
75-jarige schrijver aan de hand van zijn eigen woorden, door anderen opgetekend.
Het vat zijn wereld samen in de vorm van een abecedarium: sleutelwoorden die zijn oeuvre en persoon
belichten.
Hugo Claus heeft zich nooit willen laten vastpinnen. Als dichter, romancier, scenarist, vertaler,
dramaturg voelde hij zich thuis in de meest uiteenlopende genres, en schilderen, filmen en toneel-
stukken regisseren deed hij er ook nog eens bij: Hugo Claus leeft meervoudig.
Honderden keren werd hij in interviews verzocht zichzelf te definiëren. Hij gaf nooit thuis, serveerde de
journalisten altijd - even hoffelijk als gevat - zijn 'waarheid van het ogenblik'. Wat levert, na meer dan
vijftig jaar interviews, de som van al die voorlopige waarheden op?
Mark Schaevers stelde het 'groepsportret' van Hugo Claus samen: het toont de totale Claus, van
aartsvijand ('Mijn aartsvijand is apostel Paulus') tot zuiverheid ('Zuiverheid is voor mij een van de vieste
woorden die er bestaan').

HUGO CLAUS werd op 5 april 1929 geboren in Brugge. Een groot deel van zijn jeugd bracht hij door
in een nonnenpensionaat, een omgeving waar hij later in Het verdriet van België een beeld van zou
schetsen.
In oktober 1947 vertrok hij naar Noord-Frankrijk om er als seizoen-arbeider in een suikerfabriek te
werken. Deze ervaring leverde later het decor voor zijn beroemde toneelstuk Suiker.
Tijdens de jaren in Parijs was hij aanvankelijk vooral actief als schilder; hij sloot zich aan bij de
Cobragroep en bevond zich geregeld in het gezelschap van o.a. Karel Appel en Corneille. In Parijs
kwam hij ook in contact met de Nederlandse Vijftigers. Later vertrok hij naar Rome waar hij inspiratie
opdeed voor zijn roman De koele minnaar.
Eenmaal terug in Vlaanderen begon Claus theaterteksten te schrijven, waaronder Suiker en Een bruid in
de morgen.
Claus doorbrak de traditionele manier van schrijven. Kenmerkend aan zijn vroege werk was een
overrompelende krachtige stijl en een bruisend taalgebruik. Een baanbrekend boek uit deze tijd is de
gelaagde, ambitieuze roman De verwondering. Hierna verschenen de romans Omtrent Deedee,
Schaamte en Het jaar van de kreeft.
In 1983 verscheen zijn magnum opus Het verdriet van België. Het is het verhaal van de kostschooljaren
van een Vlaamse jongen die zich vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog geleidelijk tot schrijver
ontwikkelt. Het boek omspant de periode 1939-1947: vrede, oorlog, vrede. Het Vlaamse leven in deze
crisisperiode van oorlog, collaboratie en overleven, wordt door Claus opgeroepen in een stroom van
groteske en ontroerende verhalen. De roman brengt veel van de thema's en motieven uit het eerdere
werk tot een eenheid.
Ook in de romans De Geruchten (1996) en het vervolg Onvoltooid verleden (1998) wordt een portret
van de Vlaamse samenleving geschetst, gaandeweg uitgroeiend tot een allegorie.
Claus, die naast zijn virtuoze beheersing van literaire genres en disciplines (film, beeldende kunst) toch
ook vooraleerst een dichter pur sang is, publiceerde de laatste jaren de dichtbundels Wreed geluk
(1999), Made in Belgium (2000), De groeten (2002, ter gelegenheid van Gedichtendag) en In geval van
nood (april 2004).

25 jaar "Verdriet van België
'Het verdriet van België' omspant de periode 1939-1947: vrede, oorlog en vrede. Louis Seynave is
elf jaar, leerling op een nonneninternernaat. Verwarring, hunkering en bedrog vormen zijn
jongensjaren in de schoot van een kleurrijke en verbazingwekkende familie.
Het Vlaamse leven in deze historische crisisperiode van oorlog, collaboratie en overleven, wordt
door Hugo Claus in een stroom van groteske en ontroerende verhalen opgeroepen in een even
complexe als meeslepende roman, die het hoofdwerk uit zijn oeuvre mag worden genoemd.
"Het verdriet van België is een van de mooiste Nederlandse boeken die ik ooit heb gelezen." Carel
Peeters, Vrij Nederland
"De beste Nederlandse roman van de laatste jaren." Cyrille Offermans, De Groene Amsterdammer
"Je kunt er niet omheen, het is onmiskenbaar een meesterwerk." Maarten 't Hart
"Een fenomenale roman." Algemeen Dagblad
"'... in een taal die als een Vlaming op mij afkomt. Mijn hart sprong op, mijn bloed stond stil."
Gerard Walschap
"This is The Great Belgian Novel. An upsetting book." The Times
"Hugo Claus's masterwork ... a magnificent anecdotal monster of a novel that now may be destined
to become a cult book in the Englishspeaking world as it has done elsewhere in Europe." The Times
Literary Supplement
"The sorrow of Belgium is a long, dense, rich novel, intensely moral and poetic ... His
caracterizations of nuns, priests and long-suffering grandmothers are quite equal of anything Proust
ever described." The New York Times Book Review
"The Sorrow is Belgium." The New Statesman
"Hugo Claus's novel is terribly good ... the sort of novel Joyce might have gone to write." Financial
Times
"Le Chagrin des Belges va faire le tour de France et a tout pour devenir un 'classique'." Le Monde
"Un roman tout à fait extraordinaire. A lire absolument." Le Figaro