119 Reve Avonden

De Avonden
Na een in 1940 in eigen beheer uitgegeven dichtbundel, publiceerde Gerard (toen nog schrijvend
onder de naam Simon van het Reve) op 1 november 1947 een eerste roman die nog steeds geldt
als een van de grote klassiekers uit de Nederlandse literatuur. De Avonden (dat als ondertitel 'een
winterverhaal' meekreeg) beschrijft de laatste tien dagen van 1946 vanuit de beleving van de
kantoorklerk Frits van Egters. Het boek was als manuscript al bekroond met de Reina Prinsen
Geerligsprijs. Ook nu nog heeft dit relaas van een kleinburgerlijk, zeer benauwend bestaan zonder
enige illusie en zonder wezenlijk menselijk contact, niets van zijn beklemming verloren. De
naargeestigheid van het boek schokte destijds vele critici. Een van hen sprak zelfs van
'mensonterend proza'. Godfried Bomans besprak de roman in 'Elsevier' onder de kop 'Een
schrikbarend boek'. Hij had, zo schreef hij, 'zelden een boek gelezen zo naargeestig, zo zeer van
iedere positiviteit verstoken, zo grauw, cynisch en volstrekt negatief.'

Vanuit bezorgdheid omtrent Reves geestelijke gezondheid sprak Bomans de hoop uit dat de
schrijver 'zijn door God gegeven talent' (dat hij onmiskenbaar aanwezig achtte) in de toekomst
zou gebruiken voor een boek dat 'niet alleen psychologisch interessant, doch ook van algemeen
menselijk belang is'.

Wel positief was Simon Vestdijk, die wees op de groteske en bevrijdende humor in de roman.
Enkele andere critici herkenden in het verhaal van de jonge Frits de stem van een generatie,
verdoofd en zonder geloof uit de oorlog gekomen. Reve schreef De Avonden in een zakelijke,
registrerende stijl waarin de kleinste details uitvoerig uit de doeken gedaan worden. Het
plechtstatige taalgebruik van Frits van Egters zorgt daarbij voor komische effecten.

Het boek werd in 1989 als De Avonden verfilmd door Rudolf van den Berg. Dick Matena
vertaalde De Avonden, met integrale tekst, vanaf 2001 in een stripverhaal dat eerst in de
Nederlandse krant Het Parool verscheen en in 2003-2004 ook in boekvorm werd uitgegeven. Hij
kreeg er in 2003 de Bronzen Adhemar voor. Het eerste exemplaar van De Avonden, gebonden in
een halfperkamenten band, is het duurste antiquarische boek van de moderne Nederlandse
letterkunde. In 2006 werd het verkocht voor 25.000 euro en door de anonieme koper in
permanente bruikleen gegeven aan het Gerard Reve Museum.

De laatste alinea van De avonden wordt door sommigen de mooiste uit de Nederlandse literatuur
van de twintigste eeuw genoemd:
...
Hij zoog de borst vol adem en stapte in bed. 'Het is gezien,' mompelde hij, 'het is niet
onopgemerkt gebleven.' Hij strekte zich uit en viel in een diepe slaap.